Actualités
Mẫu báo cáo tình hình tài chính là một trong những báo cáo quan trọng trong hệ thống báo cáo tài chính của doanh nghiệp, phản ánh toàn diện tình hình tài sản, nợ phải trả và nguồn vốn tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán. Theo Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ sẽ áp dụng Mẫu báo cáo tình hình tài chính B01-DNSN với nhiều hướng dẫn cụ thể về cách lập và trình bày số liệu. Việc lập đúng biểu mẫu không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật mà còn cung cấp cơ sở quan trọng cho công tác quản trị, phân tích tài chính và ra quyết định kinh doanh. Trong bài viết dưới đây, Kiểm toán Việt Úc sẽ hướng dẫn chi tiết cách lập Mẫu báo cáo tình hình tài chính mới nhất năm 2026 và những lưu ý doanh nghiệp cần nắm rõ.
Theo Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ thực hiện chế độ kế toán theo quy định sẽ sử dụng Mẫu báo cáo tình hình tài chính số B01-DNSN khi lập báo cáo tài chính cuối kỳ.
Đây là báo cáo phản ánh tổng quát tình hình tài chính của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định, bao gồm:
Giá trị tài sản hiện có.
Các khoản nợ phải trả.
Nguồn vốn chủ sở hữu.
Cơ cấu nguồn hình thành tài sản.
Thông qua Mẫu báo cáo tình hình tài chính, chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư, ngân hàng và cơ quan quản lý có thể đánh giá khả năng thanh toán, năng lực tài chính cũng như hiệu quả quản lý nguồn vốn của doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, mặc dù quy mô hoạt động không lớn nhưng việc lập báo cáo đúng quy định vẫn là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo tính minh bạch của thông tin tài chính và phục vụ công tác quản lý nhà nước.
Để lập Mẫu báo cáo tình hình tài chính chính xác, doanh nghiệp cần hiểu rõ ý nghĩa của từng nhóm chỉ tiêu trên báo cáo. Mỗi chỉ tiêu đều phản ánh một nội dung tài chính cụ thể và được tổng hợp từ hệ thống sổ kế toán tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán. Việc xác định đúng số liệu không chỉ giúp báo cáo phản ánh trung thực tình hình tài chính mà còn hạn chế các sai sót trong quá trình quyết toán và kiểm tra sau này.
Phần tài sản phản ánh toàn bộ giá trị kinh tế mà doanh nghiệp đang quản lý và sử dụng tại thời điểm lập báo cáo.
Chỉ tiêu này phản ánh số dư cuối kỳ của tiền mặt tại quỹ và tiền gửi không kỳ hạn tại ngân hàng.
Số liệu được lấy từ:
Sổ quỹ tiền mặt
Sổ tiền gửi ngân hàng
Sổ chi tiết tiền
Doanh nghiệp cần đối chiếu số dư thực tế với sao kê ngân hàng trước khi lập Mẫu báo cáo tình hình tài chính để đảm bảo tính chính xác.
Đây là chỉ tiêu phản ánh toàn bộ giá trị các khoản mà khách hàng hoặc các đối tượng khác còn phải thanh toán cho doanh nghiệp.
Bao gồm:
Phải thu khách hàng
Thuế GTGT được khấu trừ
Khoản tạm ứng
Ký quỹ
Ký cược
Các khoản cho vay (nếu có)
Trước khi lập báo cáo, kế toán nên thực hiện đối chiếu công nợ với khách hàng nhằm hạn chế sai lệch số liệu.
Chỉ tiêu này phản ánh giá trị hàng hóa, nguyên vật liệu, thành phẩm và công cụ dụng cụ còn tồn tại thời điểm cuối kỳ.
Số liệu được lấy từ:
Sổ chi tiết vật tư
Thẻ kho
Biên bản kiểm kê cuối kỳ
Việc kiểm kê thực tế trước khi lập Mẫu báo cáo tình hình tài chính là bước quan trọng giúp đảm bảo số liệu tồn kho phản ánh đúng thực trạng.
Tài sản cố định được trình bày theo giá trị còn lại sau khi trừ hao mòn lũy kế.
Doanh nghiệp cần:
Kiểm tra nguyên giá
Cập nhật khấu hao
Rà soát tài sản tăng giảm trong kỳ
Sai sót trong việc trích khấu hao là nguyên nhân phổ biến khiến Mẫu báo cáo tình hình tài chính phản ánh không chính xác giá trị tài sản.
Đây là nhóm tài sản chưa được phản ánh tại các chỉ tiêu trước đó.
Ví dụ:
Tiền gửi có kỳ hạn
Chi phí trả trước
Thuế nộp thừa
Các khoản ký cược dài hạn
Việc phân loại đúng tài sản giúp báo cáo tài chính thể hiện đầy đủ tình hình tài chính của doanh nghiệp.
Đây là chỉ tiêu tổng hợp toàn bộ giá trị tài sản tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.
Được xác định theo công thức:
Tổng tài sản = Tiền + Phải thu + Hàng tồn kho + Tài sản cố định + Tài sản khác
Đây là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất trên Mẫu báo cáo tình hình tài chính, phản ánh quy mô tài sản mà doanh nghiệp đang quản lý.
Sau khi xác định giá trị tài sản, doanh nghiệp cần trình bày đầy đủ các nghĩa vụ tài chính hiện có.
Phần nợ phải trả phản ánh toàn bộ nghĩa vụ mà doanh nghiệp phải thanh toán cho các tổ chức, cá nhân hoặc Nhà nước.
Các khoản nợ phổ biến bao gồm:
Phải trả người bán
Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước
Tiền lương và bảo hiểm chưa thanh toán
Các khoản vay
Chi phí phải trả
Trong đó, chỉ tiêu Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước (Mã số 320) phản ánh số thuế GTGT, thuế TNDN và các nghĩa vụ tài chính khác mà doanh nghiệp chưa hoàn thành tại thời điểm lập báo cáo.
Việc theo dõi đầy đủ các khoản nợ phải trả sẽ giúp Mẫu báo cáo tình hình tài chính phản ánh chính xác khả năng thanh toán cũng như mức độ an toàn tài chính của doanh nghiệp.
Vốn chủ sở hữu phản ánh phần giá trị tài sản còn lại thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp sau khi trừ đi toàn bộ nợ phải trả.
Đây là chỉ tiêu thể hiện năng lực tài chính và mức độ tự chủ về vốn của doanh nghiệp.
Các thành phần chính bao gồm:
Được xác định căn cứ trên số vốn thực tế mà chủ doanh nghiệp đã góp và đang theo dõi trên sổ kế toán.
Chỉ tiêu này phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh tích lũy sau khi doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ thuế.
Nếu doanh nghiệp kinh doanh có lãi nhưng chưa chia lợi nhuận thì phần giá trị này sẽ được ghi nhận vào lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.
Bao gồm các quỹ được trích lập theo quy định hoặc theo quyết định của chủ doanh nghiệp như:
Quỹ đầu tư phát triển
Quỹ dự phòng tài chính
Các quỹ khác
Việc xác định chính xác các khoản mục này sẽ giúp Mẫu báo cáo tình hình tài chính phản ánh đầy đủ cơ cấu nguồn vốn của doanh nghiệp.
Chỉ tiêu cuối cùng của báo cáo phản ánh toàn bộ nguồn hình thành tài sản.
Được xác định theo công thức:
Tổng nguồn vốn = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu
Một nguyên tắc quan trọng khi lập Mẫu báo cáo tình hình tài chính là: Tổng nguồn vốn luôn phải bằng Tổng tài sản.
Nếu hai chỉ tiêu này không cân bằng, doanh nghiệp cần rà soát lại toàn bộ số liệu kế toán trước khi phát hành báo cáo.
Xem thêm: Dịch Vụ Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính
Việc lập Mẫu báo cáo tình hình tài chính không chỉ dừng lại ở việc tổng hợp số liệu từ hệ thống sổ kế toán mà còn đòi hỏi doanh nghiệp phải rà soát tính chính xác, đầy đủ và nhất quán của các chỉ tiêu trước khi phát hành báo cáo. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng mà kế toán doanh nghiệp cần quan tâm.
Trước khi lập báo cáo, doanh nghiệp cần kiểm tra và đối chiếu số liệu giữa:
Sổ cái và sổ chi tiết.
Sổ quỹ tiền mặt với số dư thực tế.
Sổ tiền gửi ngân hàng với sao kê ngân hàng.
Công nợ phải thu, phải trả với biên bản xác nhận của đối tác.
Việc đối chiếu giúp hạn chế sai lệch số liệu, đồng thời đảm bảo Mẫu báo cáo tình hình tài chính phản ánh trung thực tình hình tài chính của doanh nghiệp tại thời điểm lập báo cáo.
Đối với doanh nghiệp có hoạt động sản xuất hoặc kinh doanh hàng hóa, việc kiểm kê cuối kỳ là bước không thể bỏ qua.
Doanh nghiệp cần:
Kiểm kê số lượng hàng tồn kho thực tế.
Đối chiếu với số liệu trên sổ kế toán.
Rà soát tài sản cố định tăng, giảm trong kỳ.
Kiểm tra việc trích khấu hao theo đúng quy định.
Nếu phát sinh chênh lệch giữa thực tế và sổ sách, kế toán cần thực hiện điều chỉnh trước khi lập Mẫu báo cáo tình hình tài chính nhằm đảm bảo tính chính xác của báo cáo.
Một nội dung quan trọng khác là kiểm tra các khoản thuế và nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Doanh nghiệp cần xác định:
Thuế GTGT còn phải nộp hoặc được khấu trừ.
Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Thuế thu nhập cá nhân.
Các khoản phí, lệ phí phát sinh.
Việc xác định đúng nghĩa vụ thuế sẽ giúp hạn chế rủi ro khi quyết toán thuế cũng như tránh tình trạng trình bày sai chỉ tiêu nợ phải trả trên Mẫu báo cáo tình hình tài chính.
Sau khi hoàn thiện toàn bộ chỉ tiêu, kế toán cần kiểm tra lại công thức tổng hợp trên báo cáo.
Nguyên tắc quan trọng nhất là: Tổng cộng tài sản phải luôn bằng tổng cộng nguồn vốn.
Nếu hai chỉ tiêu này không cân bằng, doanh nghiệp cần rà soát lại các bút toán hạch toán, kết chuyển cuối kỳ và các chỉ tiêu tổng hợp trước khi phát hành báo cáo.
Trong quá trình lập Mẫu báo cáo tình hình tài chính, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp siêu nhỏ, vẫn gặp phải những sai sót ảnh hưởng đến tính chính xác của báo cáo tài chính.
Một số doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ việc kiểm kê cuối kỳ hoặc chưa cập nhật các khoản điều chỉnh phát sinh, dẫn đến số liệu về tiền, hàng tồn kho hoặc tài sản cố định không phản ánh đúng thực tế.
Điều này có thể làm sai lệch quy mô tài sản cũng như ảnh hưởng đến các chỉ tiêu phân tích tài chính.
Không đối chiếu công nợ với khách hàng và nhà cung cấp là lỗi khá phổ biến.
Hậu quả là các khoản phải thu hoặc phải trả trên Mẫu báo cáo tình hình tài chính không chính xác, gây khó khăn trong việc đánh giá khả năng thanh toán của doanh nghiệp.
Việc tính thiếu hoặc tính thừa khấu hao tài sản cố định sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến:
Giá trị tài sản cố định.
Chi phí trong kỳ.
Lợi nhuận sau thuế.
Vốn chủ sở hữu.
Do đó, doanh nghiệp cần rà soát phương pháp khấu hao và thời gian sử dụng của từng tài sản trước khi lập báo cáo.
Nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung vào doanh thu và chi phí mà chưa cập nhật đầy đủ các khoản thuế còn phải nộp hoặc đã nộp thừa.
Điều này khiến chỉ tiêu "Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước" trên Mẫu báo cáo tình hình tài chính không phản ánh đúng nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.
Một lỗi thường gặp khác là nhập sai công thức hoặc bỏ sót số liệu khi tổng hợp báo cáo.
Doanh nghiệp nên sử dụng phần mềm kế toán hoặc kiểm tra chéo giữa các biểu mẫu để hạn chế sai sót trước khi nộp báo cáo cho cơ quan quản lý.
Xem thêm: Top 13 Công Ty Kiểm Toán Hàng Đầu Tại Việt Nam
Bên cạnh việc lập đúng Mẫu báo cáo tình hình tài chính, doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần tuân thủ các quy định của pháp luật khi tham gia các chương trình hỗ trợ của Nhà nước.
Theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, việc triển khai chính sách hỗ trợ phải bảo đảm các nguyên tắc công khai, minh bạch và đúng đối tượng. Đồng thời, doanh nghiệp chỉ được hưởng các chính sách ưu đãi khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định và thực hiện đúng nghĩa vụ pháp lý liên quan.
Trong trường hợp doanh nghiệp đủ điều kiện hưởng nhiều chính sách hỗ trợ cho cùng một nội dung, doanh nghiệp có quyền lựa chọn phương án mang lại lợi ích cao nhất theo quy định của pháp luật.
Một chính sách đáng chú ý đối với doanh nghiệp mới thành lập là ưu đãi miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 03 năm đầu hoạt động theo quy định hiện hành.
Thời gian miễn thuế được tính liên tục kể từ năm doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.
Điều này đồng nghĩa với việc:
Nếu doanh nghiệp vẫn đang trong thời gian 03 năm kể từ ngày thành lập thì có thể được hưởng chính sách miễn thuế theo quy định.
Trường hợp thời gian ưu đãi đã kết thúc trước thời điểm chính sách có hiệu lực thì doanh nghiệp sẽ không thuộc đối tượng áp dụng.
Do đó, doanh nghiệp cần xác định chính xác thời điểm được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp để áp dụng đúng chính sách ưu đãi về thuế.
Mẫu báo cáo tình hình tài chính là báo cáo quan trọng giúp phản ánh toàn diện tình hình tài chính của doanh nghiệp tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán. Việc lập và trình bày đúng biểu mẫu không chỉ đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý mà còn là cơ sở để doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động, kiểm soát rủi ro và xây dựng kế hoạch phát triển trong tương lai.
Đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, việc nắm vững cách xác định từng chỉ tiêu trên Mẫu báo cáo tình hình tài chính sẽ góp phần hạn chế sai sót trong công tác kế toán, đồng thời nâng cao tính minh bạch của thông tin tài chính.
Kiểm toán Việt Úc với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm sẵn sàng đồng hành, tư vấn giải pháp phù hợp và hỗ trợ doanh nghiệp đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định về kế toán, thuế và kiểm toán.
