Actualités
Trong nhiều năm, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam quen thuộc với việc lập báo cáo tài chính theo VAS. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, IFRS không còn là khái niệm mang tính “tham khảo quốc tế”, mà đang trở thành yêu cầu thực tế trong quá trình gọi vốn, niêm yết và hội nhập tài chính toàn cầu. Điều đáng nói là sự khác biệt giữa VAS và IFRS không chỉ nằm ở cách ghi nhận kế toán, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, tài sản, nợ phải trả và cách nhà đầu tư đánh giá doanh nghiệp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhìn rõ bản chất của hai hệ thống chuẩn mực dưới góc nhìn chuyên gia từ Kiểm toán Việt Úc.
Nhiều doanh nghiệp cho rằng IFRS chỉ là “phiên bản quốc tế” của VAS. Tuy nhiên, thực tế đây là hai hệ thống được xây dựng trên nền tảng tư duy rất khác nhau.
VAS được xây dựng dựa trên môi trường pháp lý và quản lý tại Việt Nam, với trọng tâm:
Tuân thủ quy định
Đảm bảo tính thận trọng
Phục vụ quản lý thuế và kiểm soát
Điều này khiến báo cáo tài chính theo VAS thường mang tính “ổn định” và ít biến động hơn.
Trong khi đó, IFRS được thiết kế nhằm:
Phản ánh trung thực tình hình tài chính
Hỗ trợ nhà đầu tư ra quyết định
Tiệm cận giá trị thị trường thực tế
Đây là lý do IFRS thường yêu cầu đánh giá lại tài sản, ghi nhận rủi ro và công bố thông tin sâu hơn nhiều so với VAS.
Năm 2026 được xem là giai đoạn quan trọng trong lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam, đặc biệt với:
Doanh nghiệp niêm yết
Tập đoàn có vốn đầu tư nước ngoài
Doanh nghiệp huy động vốn quốc tế
Áp lực áp dụng IFRS đến từ:
Nhà đầu tư yêu cầu minh bạch hơn
Xu hướng hội nhập tài chính toàn cầu
Nhu cầu chuẩn hóa báo cáo tài chính
IFRS đang dần trở thành “chuẩn ngôn ngữ chung” của thị trường vốn quốc tế.
Xem thêm: Chuẩn Mực Báo Cáo Tài Chính Quốc Tế IFRS
Một trong những khác biệt cốt lõi giữa VAS và IFRS là tư duy ghi nhận giao dịch.
VAS thường:
Dựa trên chứng từ và cơ sở pháp lý
Ưu tiên nguyên tắc thận trọng
Hạn chế sử dụng giá trị hợp lý
Điều này giúp giảm biến động số liệu nhưng đôi khi chưa phản ánh đầy đủ giá trị thực tế.
IFRS tập trung vào:
Bản chất của giao dịch
Giá trị kinh tế thực tế
Khả năng ảnh hưởng đến nhà đầu tư
Điều này khiến cùng một giao dịch nhưng có thể được ghi nhận rất khác giữa hai hệ thống.
Doanh thu là khu vực tạo ra khác biệt rất lớn giữa VAS và IFRS.
IFRS yêu cầu doanh nghiệp:
Xác định nghĩa vụ thực hiện
Phân tích từng phần của hợp đồng
Ghi nhận theo tiến độ hoàn thành thực tế
VAS thường:
Dựa nhiều vào hóa đơn và điều kiện pháp lý
Ít yêu cầu phân tách hợp đồng phức tạp
Kết quả là doanh thu và lợi nhuận giữa VAS và IFRS có thể chênh lệch đáng kể theo từng kỳ.
Xem thêm: Mức Giảm Trừ Gia Cảnh Thuế TNCN 2026 Mới Nhất
Đây là khu vực tạo ra sự khác biệt rất lớn trên bảng cân đối kế toán.
Điều này bao gồm:
Bất động sản đầu tư
Công cụ tài chính
Khoản đầu tư
IFRS cũng yêu cầu:
Ghi nhận tổn thất dự kiến
Phản ánh biến động thị trường
VAS thiên về:
Tính ổn định
Nguyên tắc thận trọng
Hạn chế biến động số liệu
Vì vậy, cùng một doanh nghiệp nhưng giá trị tài sản theo IFRS có thể cao hơn hoặc thấp hơn đáng kể so với VAS.
IFRS đã làm thay đổi cách ghi nhận hợp đồng thuê.
Nhiều hợp đồng thuê phải được ghi nhận:
Quyền sử dụng tài sản
Nghĩa vụ nợ thuê
Điều này làm tăng:
Tổng tài sản
Tổng nợ phải trả
VAS vẫn phân biệt khá rõ:
Thuê hoạt động
Thuê tài chính
Điều này khiến cấu trúc tài chính giữa hai hệ thống VAS và IFRS có thể khác biệt lớn.
Một điểm khác biệt quan trọng là cách trình bày và công bố thông tin.
Doanh nghiệp cần công bố:
Giả định kế toán
Rủi ro tài chính
Chính sách ghi nhận
Các ước tính trọng yếu
VAS tập trung vào:
Tính chuẩn hóa
Đúng quy định
Ít yêu cầu phân tích chuyên sâu
IFRS khiến báo cáo tài chính trở thành “công cụ giao tiếp với nhà đầu tư”, không chỉ là tài liệu kế toán.
Trong quá trình chuyển đổi, doanh nghiệp thường gặp khó khăn ở:
Thiếu nhân sự am hiểu IFRS
Dữ liệu chưa đủ sâu
Hệ thống phần mềm chưa phù hợp
Khó xác định giá trị hợp lý
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp còn gặp áp lực về:
Chi phí triển khai
Thay đổi quy trình nội bộ
Khả năng phối hợp giữa các phòng ban
Doanh nghiệp càng chuẩn bị muộn thì chi phí chuyển đổi càng lớn.
Với kinh nghiệm trong lĩnh vực kiểm toán và tư vấn tài chính, Kiểm toán Việt Úc hỗ trợ doanh nghiệp:
Rà soát sự khác biệt giữa VAS và IFRS
Xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp
Chuẩn hóa hệ thống dữ liệu tài chính
Hỗ trợ lập và kiểm toán báo cáo IFRS
Giúp doanh nghiệp không chỉ đáp ứng yêu cầu hội nhập mà còn nâng cao năng lực quản trị tài chính dài hạn.
Sự khác biệt giữa VAS và IFRS không đơn thuần là khác nhau về kỹ thuật ghi nhận, mà phản ánh hai cách tiếp cận hoàn toàn khác nhau trong việc trình bày và đánh giá sức khỏe tài chính doanh nghiệp. Trong khi VAS tập trung vào tính tuân thủ và ổn định, IFRS hướng đến sự minh bạch, phản ánh đúng bản chất kinh tế và hỗ trợ nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn.
Bước sang năm 2026, IFRS đang trở thành xu hướng không thể đảo ngược trong quá trình hội nhập tài chính toàn cầu. Doanh nghiệp nào chuẩn bị sớm sẽ có lợi thế lớn trong việc tiếp cận vốn, nâng cao uy tín và chuẩn hóa hệ thống quản trị. Ngược lại, việc chậm chuyển đổi có thể khiến doanh nghiệp gặp bất lợi khi tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.
Liên hệ Hotline: 0848770777 Kiểm toán Việt Úc để được tư vấn chuyển đổi IFRS bài bản, giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và sẵn sàng cho lộ trình hội nhập tài chính quốc tế.
