Sự Khác Biệt Giữa VAS Và IFRS 2026

Trong nhiều năm, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam quen thuộc với việc lập báo cáo tài chính theo VAS. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, IFRS không còn là khái niệm mang tính “tham khảo quốc tế”, mà đang trở thành yêu cầu thực tế trong quá trình gọi vốn, niêm yết và hội nhập tài chính toàn cầu. Điều đáng nói là sự khác biệt giữa VAS và IFRS không chỉ nằm ở cách ghi nhận kế toán, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, tài sản, nợ phải trả và cách nhà đầu tư đánh giá doanh nghiệp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhìn rõ bản chất của hai hệ thống chuẩn mực dưới góc nhìn chuyên gia từ Kiểm toán Việt Úc.

1. VAS Và IFRS – Hai Triết Lý Kế Toán Khác Nhau

Nhiều doanh nghiệp cho rằng IFRS chỉ là “phiên bản quốc tế” của VAS. Tuy nhiên, thực tế đây là hai hệ thống được xây dựng trên nền tảng tư duy rất khác nhau.

VAS – Tư duy kế toán thiên về tuân thủ và quản lý

VAS được xây dựng dựa trên môi trường pháp lý và quản lý tại Việt Nam, với trọng tâm:

• Tuân thủ quy định

• Đảm bảo tính thận trọng

• Phục vụ quản lý thuế và kiểm soát

Điều này khiến báo cáo tài chính theo VAS thường mang tính “ổn định” và ít biến động hơn.

IFRS – Tư duy phản ánh bản chất kinh tế và giá trị thị trường

Trong khi đó, IFRS được thiết kế nhằm:

• Phản ánh trung thực tình hình tài chính

• Hỗ trợ nhà đầu tư ra quyết định

• Tiệm cận giá trị thị trường thực tế

Đây là lý do IFRS thường yêu cầu đánh giá lại tài sản, ghi nhận rủi ro và công bố thông tin sâu hơn nhiều so với VAS.

2. IFRS 2026 – Vì Sao Doanh Nghiệp Việt Không Còn Có Thể “Đứng Ngoài Cuộc”?

Năm 2026 được xem là giai đoạn quan trọng trong lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam, đặc biệt với:

• Doanh nghiệp niêm yết

• Tập đoàn có vốn đầu tư nước ngoài

• Doanh nghiệp huy động vốn quốc tế

Áp lực áp dụng IFRS đến từ:

• Nhà đầu tư yêu cầu minh bạch hơn

• Xu hướng hội nhập tài chính toàn cầu

• Nhu cầu chuẩn hóa báo cáo tài chính

IFRS đang dần trở thành “chuẩn ngôn ngữ chung” của thị trường vốn quốc tế.

Xem thêm: Chuẩn Mực Báo Cáo Tài Chính Quốc Tế IFRS

3. Khác Biệt Cốt Lõi Giữa VAS Và IFRS

Một trong những khác biệt cốt lõi giữa VAS và IFRS là tư duy ghi nhận giao dịch.

Theo VAS – “Đúng quy định” là ưu tiên hàng đầu

VAS thường:

• Dựa trên chứng từ và cơ sở pháp lý

• Ưu tiên nguyên tắc thận trọng

• Hạn chế sử dụng giá trị hợp lý

Điều này giúp giảm biến động số liệu nhưng đôi khi chưa phản ánh đầy đủ giá trị thực tế.

Theo IFRS – “Đúng bản chất kinh tế” mới là điều quan trọng nhất

IFRS tập trung vào:

• Bản chất của giao dịch

• Giá trị kinh tế thực tế

• Khả năng ảnh hưởng đến nhà đầu tư

Điều này khiến cùng một giao dịch nhưng có thể được ghi nhận rất khác giữa hai hệ thống.

4. Doanh Thu – Khoản Mục Dễ Tạo Ra Khác Biệt Lớn Về Lợi Nhuận

Doanh thu là khu vực tạo ra khác biệt rất lớn giữa VAS và IFRS.

Theo IFRS, doanh thu không chỉ là “xuất hóa đơn là ghi nhận”

IFRS yêu cầu doanh nghiệp:

• Xác định nghĩa vụ thực hiện

• Phân tích từng phần của hợp đồng

• Ghi nhận theo tiến độ hoàn thành thực tế

Trong khi đó, VAS vẫn thiên về thời điểm hoàn tất thủ tục và chứng từ

VAS thường:

• Dựa nhiều vào hóa đơn và điều kiện pháp lý

• Ít yêu cầu phân tách hợp đồng phức tạp

Kết quả là doanh thu và lợi nhuận giữa VAS và IFRS có thể chênh lệch đáng kể theo từng kỳ.

Xem thêm: Mức Giảm Trừ Gia Cảnh Thuế TNCN 2026 Mới Nhất 

5. Tài Sản Và Công Cụ Tài Chính – IFRS “Linh Hoạt” Hơn Nhưng Cũng Phức Tạp Hơn

Đây là khu vực tạo ra sự khác biệt rất lớn trên bảng cân đối kế toán.

IFRS cho phép đánh giá lại tài sản theo giá trị hợp lý

Điều này bao gồm:

• Bất động sản đầu tư

• Công cụ tài chính

• Khoản đầu tư

IFRS cũng yêu cầu:

• Ghi nhận tổn thất dự kiến

• Phản ánh biến động thị trường

Trong khi VAS vẫn chủ yếu ghi nhận theo giá gốc

VAS thiên về:

• Tính ổn định

• Nguyên tắc thận trọng

• Hạn chế biến động số liệu

Vì vậy, cùng một doanh nghiệp nhưng giá trị tài sản theo IFRS có thể cao hơn hoặc thấp hơn đáng kể so với VAS.

6. Thuê Tài Sản – IFRS Thay Đổi Hoàn Toàn Cách Nhìn Về Nghĩa Vụ Tài Chính

IFRS đã làm thay đổi cách ghi nhận hợp đồng thuê.

Theo IFRS

Nhiều hợp đồng thuê phải được ghi nhận:

• Quyền sử dụng tài sản

• Nghĩa vụ nợ thuê

Điều này làm tăng:

• Tổng tài sản

• Tổng nợ phải trả

Theo VAS

VAS vẫn phân biệt khá rõ:

• Thuê hoạt động

• Thuê tài chính

Điều này khiến cấu trúc tài chính giữa hai hệ thống VAS và IFRS có thể khác biệt lớn.

7. Báo Cáo Tài Chính Theo IFRS – Minh Bạch Để Phân Tích Và Đầu Tư

Một điểm khác biệt quan trọng là cách trình bày và công bố thông tin.

IFRS yêu cầu mức độ minh bạch rất cao

Doanh nghiệp cần công bố:

• Giả định kế toán

• Rủi ro tài chính

• Chính sách ghi nhận

• Các ước tính trọng yếu

Trong khi VAS vẫn mang tính biểu mẫu và tuân thủ nhiều hơn

VAS tập trung vào:

• Tính chuẩn hóa

• Đúng quy định

• Ít yêu cầu phân tích chuyên sâu

IFRS khiến báo cáo tài chính trở thành “công cụ giao tiếp với nhà đầu tư”, không chỉ là tài liệu kế toán.

8. Những Thách Thức Lớn Nhất Khi Chuyển Đổi Từ VAS Sang IFRS

Trong quá trình chuyển đổi, doanh nghiệp thường gặp khó khăn ở:

• Thiếu nhân sự am hiểu IFRS

• Dữ liệu chưa đủ sâu

• Hệ thống phần mềm chưa phù hợp

• Khó xác định giá trị hợp lý

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp còn gặp áp lực về:

• Chi phí triển khai

• Thay đổi quy trình nội bộ

• Khả năng phối hợp giữa các phòng ban

Doanh nghiệp càng chuẩn bị muộn thì chi phí chuyển đổi càng lớn.

9. Kiểm Toán Việt Úc – Đồng Hành Cùng Doanh Nghiệp

Với kinh nghiệm trong lĩnh vực kiểm toán và tư vấn tài chính, Kiểm toán Việt Úc hỗ trợ doanh nghiệp:

• Rà soát sự khác biệt giữa VAS và IFRS

• Xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp

• Chuẩn hóa hệ thống dữ liệu tài chính

• Hỗ trợ lập và kiểm toán báo cáo IFRS

Giúp doanh nghiệp không chỉ đáp ứng yêu cầu hội nhập mà còn nâng cao năng lực quản trị tài chính dài hạn.

Kết luận

Sự khác biệt giữa VAS và IFRS không đơn thuần là khác nhau về kỹ thuật ghi nhận, mà phản ánh hai cách tiếp cận hoàn toàn khác nhau trong việc trình bày và đánh giá sức khỏe tài chính doanh nghiệp. Trong khi VAS tập trung vào tính tuân thủ và ổn định, IFRS hướng đến sự minh bạch, phản ánh đúng bản chất kinh tế và hỗ trợ nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn.

Bước sang năm 2026, IFRS đang trở thành xu hướng không thể đảo ngược trong quá trình hội nhập tài chính toàn cầu. Doanh nghiệp nào chuẩn bị sớm sẽ có lợi thế lớn trong việc tiếp cận vốn, nâng cao uy tín và chuẩn hóa hệ thống quản trị. Ngược lại, việc chậm chuyển đổi có thể khiến doanh nghiệp gặp bất lợi khi tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Liên hệ Hotline: 0848770777 Kiểm toán Việt Úc để được tư vấn chuyển đổi IFRS bài bản, giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và sẵn sàng cho lộ trình hội nhập tài chính quốc tế.