Tin tức
Việt Nam đang mở rộng cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, đồng thời thiết lập những quy định cụ thể nhằm quản lý hoạt động đầu tư nước ngoài trong các lĩnh vực kinh doanh nhất định. Theo đó, không phải mọi ngành, nghề đều cho phép nhà đầu tư nước ngoài tham gia với điều kiện giống nhà đầu tư trong nước. Tùy thuộc vào lĩnh vực hoạt động và các cam kết pháp lý có liên quan, nhà đầu tư có thể phải đáp ứng những yêu cầu riêng về tỷ lệ sở hữu vốn, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động hoặc năng lực thực hiện dự án. Vậy điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài được xác định như thế nào và những ngành, nghề nào thuộc diện hạn chế? Bài viết dưới đây sẽ phân tích các quy định đáng chú ý theo Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP.
Theo khoản 10 Điều 3 Luật Đầu tư 2025, điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài được hiểu là những điều kiện mà nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng khi đầu tư vào các ngành, nghề thuộc Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường dành cho đối tượng này theo khoản 2 Điều 8 của Luật.
Có thể hiểu, đây là cơ chế pháp lý xác định phạm vi và yêu cầu mà nhà đầu tư nước ngoài cần tuân thủ khi tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Các điều kiện này được đặt ra tùy theo đặc thù của từng ngành, nghề và quy định pháp luật có liên quan.
Quy định về ngành, nghề và điều kiện tiếp cận thị trường
Theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025, việc tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài được quy định trên các nguyên tắc sau:
1. Thứ nhất, nguyên tắc áp dụng điều kiện như nhà đầu tư trong nước.
Về cơ bản, nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như quy định đối với nhà đầu tư trong nước, trừ những trường hợp thuộc Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường.
2. Thứ hai, công bố Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường.
Căn cứ vào các quy định pháp luật trong nước và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, Chính phủ công bố Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Danh mục này bao gồm hai nhóm:
3. Thứ ba, xác định các điều kiện tiếp cận thị trường cụ thể.
Đối với ngành, nghề thuộc Danh mục hạn chế, nhà đầu tư nước ngoài có thể phải đáp ứng một hoặc nhiều điều kiện sau:
Như vậy, việc xác định điều kiện tiếp cận thị trường cần được thực hiện theo từng ngành, nghề cụ thể, thay vì chỉ căn cứ vào quốc tịch của nhà đầu tư hoặc hình thức thành lập doanh nghiệp.
Điều 15 Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định cụ thể về ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường và các điều kiện áp dụng đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường và các hạn chế tương ứng được quy định tại:
Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài được công bố tại Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP.
Do đó, trước khi triển khai hoạt động đầu tư, nhà đầu tư cần đối chiếu ngành, nghề dự kiến kinh doanh với danh mục này để xác định lĩnh vực thuộc nhóm chưa được tiếp cận thị trường hay nhóm được tiếp cận nhưng phải đáp ứng điều kiện nhất định.
Theo khoản 2 Điều 15 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng theo các hình thức quy định tại khoản 3 Điều 8 Luật Đầu tư 2025 và được đăng tải, cập nhật theo quy định tại Điều 18 Nghị định này.
Ngoài những điều kiện trực tiếp liên quan đến ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường, nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài còn phải đáp ứng các điều kiện khác nếu có, bao gồm:
Những quy định này cho thấy, việc đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư đã hoàn thành toàn bộ yêu cầu pháp lý để triển khai hoạt động kinh doanh. Tùy lĩnh vực, doanh nghiệp còn phải xem xét các điều kiện chuyên ngành có liên quan.
Theo Điều 16 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường được áp dụng đối với các nhóm đối tượng sau:
Đây là đối tượng được xác định theo khoản 19 Điều 3 Luật Đầu tư 2025 và phải tuân thủ các điều kiện tiếp cận thị trường tương ứng khi thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam.
Danh mục này cũng áp dụng đối với tổ chức kinh tế thuộc các trường hợp quy định tại điểm a, b và c khoản 1 Điều 20 Luật Đầu tư 2025 khi thực hiện các hoạt động:
Như vậy, phạm vi áp dụng không chỉ giới hạn ở nhà đầu tư nước ngoài trực tiếp mà còn bao gồm một số tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài khi thực hiện các hình thức đầu tư được quy định tại Điều 16 Nghị định 96/2026/NĐ-CP.
Trường hợp nhà đầu tư có đồng thời quốc tịch Việt Nam và quốc tịch nước ngoài
Một điểm đáng chú ý tại Điều 16 Nghị định 96/2026/NĐ-CP là quy định dành cho nhà đầu tư vừa là công dân Việt Nam, vừa có quốc tịch nước ngoài.
Đối với hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, nhà đầu tư thuộc trường hợp này được quyền lựa chọn áp dụng:
Tuy nhiên, nếu lựa chọn áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường và thủ tục đầu tư dành cho nhà đầu tư trong nước, cá nhân đó không được thực hiện các quyền và nghĩa vụ được quy định riêng đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Quy định này tạo cơ sở để nhà đầu tư có hai quốc tịch lựa chọn cơ chế áp dụng phù hợp, đồng thời xác định rõ quyền và nghĩa vụ tương ứng với lựa chọn của mình.
Để hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình thành lập tổ chức kinh tế hoặc triển khai dự án tại Việt Nam, nhà đầu tư và doanh nghiệp nên thực hiện rà soát các nội dung sau:
Việc rà soát ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư giúp nhà đầu tư xác định đúng phạm vi hoạt động được phép, chủ động xây dựng cơ cấu sở hữu và lựa chọn phương án triển khai phù hợp với quy định pháp luật.