Lộ Trình Bắt Buộc Áp Dụng IFRS Năm 2026: Doanh Nghiệp Cần Chuẩn Bị Những Gì?

Lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS đang bước sang giai đoạn quan trọng tại Việt Nam sau khi giai đoạn tự nguyện kết thúc vào năm 2025. Năm 2026 là thời điểm doanh nghiệp cần chủ động rà soát VAS – IFRS, chuẩn bị dữ liệu, hệ thống và nhân sự để sẵn sàng cho yêu cầu áp dụng chính thức.

1. Lộ Trình Bắt Buộc Áp Dụng IFRS Năm 2026 Có Gì Doanh Nghiệp Cần Lưu Ý?

Theo Quyết định 345/QĐ-BTC, lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS được triển khai sau giai đoạn tự nguyện 2022–2025, với phạm vi áp dụng được xác định theo từng nhóm doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định đúng đối tượng và thời điểm áp dụng, thay vì hiểu rằng tất cả doanh nghiệp đều phải chuyển sang IFRS ngay từ năm 2026.

Những doanh nghiệp nào cần chuẩn bị cho lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS?

Các nhóm doanh nghiệp nên chủ động chuẩn bị gồm:

• Công ty mẹ của tập đoàn kinh tế Nhà nước.
• Công ty mẹ là công ty niêm yết.
• Công ty đại chúng quy mô lớn là công ty mẹ chưa niêm yết.
• Công ty mẹ quy mô lớn khác thuộc phạm vi của Đề án.
• Doanh nghiệp có công ty mẹ ở nước ngoài hoặc nhu cầu lập báo cáo theo IFRS.
• Doanh nghiệp đang có kế hoạch huy động vốn quốc tế, niêm yết hoặc mở rộng hoạt động xuyên biên giới.

Chủ động chuẩn bị sớm giúp doanh nghiệp có thêm thời gian rà soát dữ liệu, chính sách kế toán và hệ thống trước khi bước vào lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS.

Doanh nghiệp cần xác định thời điểm áp dụng IFRS như thế nào?

Doanh nghiệp không nên hiểu lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS đồng nghĩa với việc tất cả đều phải chuyển sang IFRS ngay từ năm 2026. Doanh nghiệp cần xác định đối tượng, loại báo cáo và thời điểm áp dụng phù hợp với quy định hiện hành trước khi triển khai chuyển đổi.

2. Vì Sao Doanh Nghiệp Cần Chủ Động Chuẩn Bị Theo Lộ Trình Bắt Buộc Áp Dụng IFRS?

IFRS không đơn thuần là một bộ tài khoản mới hay phương pháp trình bày báo cáo tài chính khác. Khi chuyển đổi, doanh nghiệp có thể phải xem xét lại cách ghi nhận, đo lường và trình bày nhiều giao dịch, đồng thời thay đổi cách thu thập và lưu trữ dữ liệu.

Vì vậy, lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS nên được nhìn nhận như một dự án có tác động đến toàn bộ hệ thống tài chính – kế toán của doanh nghiệp.

IFRS khác VAS ở những điểm nào?

VAS và IFRS khác nhau về nguyên tắc ghi nhận, đo lường và trình bày. IFRS chú trọng hơn đến bản chất kinh tế, giá trị hợp lý, giá trị hiện tại và các khoản ước tính.

Những khác biệt này có thể ảnh hưởng đến doanh thu, tài sản, nợ phải trả, lợi nhuận và vốn chủ sở hữu. Vì vậy, trong lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS, doanh nghiệp cần phân tích khoảng cách VAS – IFRS thay vì chỉ điều chỉnh số liệu vào cuối kỳ.

Vì sao không thể chỉ điều chỉnh một vài bút toán cuối kỳ?

Nếu chỉ chuyển đổi số liệu vào thời điểm lập báo cáo, doanh nghiệp có thể thiếu dữ liệu cần thiết để áp dụng một số yêu cầu của IFRS. Chẳng hạn, dữ liệu về hợp đồng, thời hạn thuê, dòng tiền dự kiến, lịch sử giao dịch hoặc thông tin phục vụ các mô hình đo lường có thể không được thu thập đầy đủ từ đầu.

Đây là lý do lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS cần bắt đầu từ dữ liệu và quy trình, thay vì chỉ bắt đầu từ báo cáo tài chính.

3. Doanh Nghiệp Cần Chuẩn Bị Gì Cho Lộ Trình Bắt Buộc Áp Dụng IFRS?

Để thực hiện lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS, doanh nghiệp cần đánh giá toàn diện về chính sách, dữ liệu, hệ thống và nhân sự. Những công việc trọng tâm gồm:

• Phân tích khoảng cách VAS – IFRS: Rà soát các khoản mục có khả năng ảnh hưởng trọng yếu như doanh thu, tài sản, công cụ tài chính, hợp đồng thuê và tổn thất tài sản để xác định các điểm cần điều chỉnh.
• Xây dựng chính sách kế toán: Chuẩn hóa chính sách theo IFRS, phù hợp với mô hình kinh doanh và bảo đảm cách ghi nhận, đo lường được áp dụng nhất quán.
• Rà soát dữ liệu và hợp đồng: Kiểm tra dữ liệu lịch sử, hợp đồng doanh thu, hợp đồng thuê, giao dịch tài chính và các thông tin cần thiết cho quá trình chuyển đổi.
• Chuẩn bị nhân sự: Đào tạo đội ngũ kế toán về IFRS và khả năng áp dụng chuẩn mực vào các giao dịch thực tế.
• Đánh giá hệ thống công nghệ: Kiểm tra phần mềm kế toán và ERP để bảo đảm hệ thống có thể thu thập, xử lý và cung cấp dữ liệu phục vụ báo cáo IFRS.

Chuẩn bị đồng bộ các yếu tố trên sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi triển khai lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS và hạn chế việc phải xử lý gấp vào thời điểm lập báo cáo.

Xem thêm: Chuẩn Mực Báo Cáo Tài Chính Quốc Tế IFRS – Kiểm Toán Việt Úc

4. Những Chuẩn Mực Cần Ưu Tiên Trong Lộ Trình Bắt Buộc Áp Dụng IFRS

Mỗi doanh nghiệp sẽ chịu tác động khác nhau tùy ngành nghề và mô hình giao dịch. Vì vậy, trong lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS, doanh nghiệp nên ưu tiên các chuẩn mực có ảnh hưởng trực tiếp đến báo cáo tài chính:

• IFRS 9 – Công cụ tài chính: Tập trung vào phân loại, đo lường tài sản tài chính và đánh giá tổn thất tín dụng, đặc biệt với doanh nghiệp có nhiều khoản phải thu hoặc đầu tư tài chính.
• IFRS 15 – Doanh thu: Doanh nghiệp cần xác định nghĩa vụ thực hiện và thời điểm ghi nhận doanh thu dựa trên bản chất hợp đồng, thay vì chỉ căn cứ vào thời điểm xuất hóa đơn.
• IFRS 16 – Thuê tài sản: Cần rà soát các hợp đồng thuê, thời hạn thuê và dòng tiền để xác định tài sản quyền sử dụng và nghĩa vụ thuê.
• IAS 36 – Tổn thất tài sản: Doanh nghiệp cần đánh giá khả năng thu hồi của tài sản và xác định tổn thất khi giá trị ghi sổ cao hơn giá trị có thể thu hồi.

Việc xác định đúng các chuẩn mực trọng yếu sẽ giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực và rút ngắn quá trình chuyển đổi trong lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS.

Xem thêm: IFRS Là Gì? Tìm Hiểu Về Chuẩn Mực Báo Cáo Tài Chính Quốc Tế

5. Xây Dựng Lộ Trình Bắt Buộc Áp Dụng IFRS Cho Doanh Nghiệp Như Thế Nào?

Một lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS hiệu quả cần được chia thành các giai đoạn rõ ràng. Doanh nghiệp không nhất thiết phải thực hiện tất cả công việc cùng lúc mà nên ưu tiên những vấn đề có ảnh hưởng lớn nhất đến báo cáo tài chính.

Giai đoạn 1: Đánh giá mức độ sẵn sàng

Xác định nguồn lực, nhân sự, hệ thống, dữ liệu và phạm vi báo cáo mà doanh nghiệp đang có.

Giai đoạn 2: Phân tích khoảng cách VAS – IFRS

Xác định các khoản mục có khác biệt trọng yếu và đánh giá tác động đến báo cáo tài chính.

Giai đoạn 3: Thiết kế chính sách và hệ thống

Xây dựng chính sách kế toán IFRS, chuẩn hóa quy trình và điều chỉnh hệ thống công nghệ để đáp ứng yêu cầu dữ liệu.

Giai đoạn 4: Lập báo cáo song song

Doanh nghiệp có thể thực hiện các kỳ báo cáo thử nghiệm hoặc báo cáo song song để phát hiện sai lệch trước khi vận hành chính thức.

Giai đoạn 5: Hoàn thiện và vận hành

Sau khi kiểm tra kết quả chuyển đổi, doanh nghiệp hoàn thiện quy trình, phân công trách nhiệm và cơ chế kiểm soát để duy trì việc lập báo cáo theo IFRS.

6. Những Khó Khăn Có Thể Làm Chậm Lộ Trình Bắt Buộc Áp Dụng IFRS

Thực tế triển khai IFRS thường phức tạp hơn việc học từng chuẩn mực riêng lẻ. Những khó khăn về nhân sự, dữ liệu và hệ thống có thể khiến dự án kéo dài nếu doanh nghiệp không chuẩn bị từ sớm.

Thiếu nhân sự am hiểu IFRS

IFRS yêu cầu người thực hiện không chỉ hiểu lý thuyết mà còn có khả năng phân tích giao dịch và đưa ra xét đoán phù hợp. Đây là khoảng trống mà nhiều doanh nghiệp cần thời gian để xây dựng.

Dữ liệu lịch sử chưa đầy đủ

Một số yêu cầu IFRS cần dữ liệu lịch sử và các giả định có cơ sở. Nếu doanh nghiệp chỉ bắt đầu thu thập dữ liệu khi đã đến thời điểm lập báo cáo, việc chuyển đổi có thể gặp nhiều hạn chế.

Hệ thống kế toán và ERP chưa đáp ứng

Một hệ thống chỉ được thiết kế cho yêu cầu kế toán hiện tại có thể không đủ khả năng cung cấp dữ liệu theo cách IFRS yêu cầu. Doanh nghiệp cần đánh giá hệ thống trước khi quyết định có cần nâng cấp hoặc bổ sung giải pháp hay không.

Khó khăn trong xác định giá trị hợp lý và các khoản ước tính

Một số khoản mục IFRS yêu cầu sử dụng giá trị hợp lý hoặc các mô hình ước tính. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp có dữ liệu đáng tin cậy, phương pháp phù hợp và cơ chế kiểm soát các giả định.

7. Checklist Chuẩn Bị Cho Lộ Trình Bắt Buộc Áp Dụng IFRS Năm 2026

Để biến lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS thành kế hoạch hành động cụ thể, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng những công việc sau:

• Xác định phạm vi và thời điểm áp dụng IFRS.
• Đánh giá khoảng cách giữa VAS và IFRS.
• Rà soát chính sách kế toán hiện hành.
• Kiểm tra dữ liệu, hợp đồng và giao dịch trọng yếu.
• Đánh giá hệ thống ERP/phần mềm kế toán.
• Xác định nhu cầu đào tạo nhân sự.
• Xác định các chuẩn mực có ảnh hưởng trọng yếu.
• Thực hiện báo cáo thử nghiệm hoặc báo cáo song song.
• Kiểm tra và hoàn thiện quy trình trước khi vận hành chính thức.

Kết Luận: Chủ Động Chuẩn Bị Cho Lộ Trình Bắt Buộc Áp Dụng IFRS

Năm 2026 là thời điểm doanh nghiệp nên chủ động đánh giá mức độ sẵn sàng, rà soát VAS – IFRS và chuẩn bị dữ liệu, nhân sự, hệ thống. Thực hiện sớm lộ trình bắt buộc áp dụng IFRS sẽ giúp doanh nghiệp giảm áp lực, kiểm soát chi phí và hạn chế rủi ro khi triển khai chính thức.

Kiểm toán Việt Úc đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc tư vấn thuế TNCN cho chuyên gia nước ngoài, đánh giá rủi ro cơ sở thường trú và tối ưu tuân thủ thuế theo quy định hiện hành.