
Tin tức
Thông thường khi đề cập đến mối liên hệ giữa người nộp thuế và người thu thuế, người ta hay nghĩ đến thuế trực thu. Vậy thuế trực thu là gì? Thuế trực thu còn điểm khác biệt nào khác so với thuế gián thu? Hãy cùng Kiểm toán Việt Úc giải đáp thắc mắc này nhé!
Thông thường khi đề cập đến mối liên hệ giữa người nộp thuế và người thu thuế, người ta hay nghĩ đến thuế trực thu và thuế gián thu. Thực tế thuế trực thu hay thuế gián thu được sử dụng rất phổ biến nhưng chưa có tài liệu hay văn bản nào ban hành định nghĩa rõ ràng nhất về hai loại thuế này.
Thuế trực thu được nhận biết qua việc xác định ai là người thực nộp thuế. Trong trường hợp này, người nộp thuế cũng đồng thời là người chịu thuế. Thuộc loại thuế trực thu có các loại thuế như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân...và Nhà nước sẽ trực tiếp thu vào Ngân sách một phần thu nhập hoặc tài sản của người nộp thuế. Nói dễ hiểu hơn, cá nhân nộp thuế sẽ lấy một phần thu nhập của mình nộp cho Nhà nước.
>> Tìm hiểu thêm: Thông Tin Mới Nhất Về Thuế

Thuế trực thu có những đặc điểm sau đây:
Người nộp thuế đồng thời là người chịu thuế.
Thuế trực thu thường sẽ đánh trực tiếp vào thu nhập và tài sản của người nộp thuế. Phần đóng thuế của mỗi người sẽ phù hợp theo khả năng của người đó.
Nhà nước áp dụng thuế trực thu nhằm mục đích bảo đảm sự công bằng trong việc điều tiết thu nhập thặng dư của người nộp thuế. Thế nhưng nếu mức đóng thuế trực thu tăng sẽ phát sinh phản ứng từ phía người đóng thuế, hạn chế việc công khai thu nhập của người đóng thuế.
Đối với thuế thu nhập cá nhân, số thuế phải nộp sẽ phụ thuộc vào thuế suất lũy tiến (thu nhập càng cao thuế suất càng lớn).
Hầu hết mọi người đều cho rằng thuế chỉ có một ý nghĩa duy nhất là giúp tăng ngân sách Nhà nước. Ngoài ra, việc đánh thuế trực thu còn góp phần điều chỉnh, cân đối thu nhập xã hội.
Nói cho dễ hiểu, người ta càng kiếm được nhiều tiền thì càng phải trả nhiều thuế. Điều này có tác động lớn đến việc thu hẹp khoảng cách giàu nghèo trong xã hội. Nhất là đối với một nước đang phát triển như Việt Nam.

Thuế trực thu bao gồm nhiều loại thuế nhưng phổ biến nhất hiện nay là thuế thu nhập cá nhân và thuế doanh nghiệp.
Là khoản thuế mà cá nhân người có thu nhập chịu thuế từ khoản tiền lương, hoặc thu nhập khác. Người chịu thuế sẽ nộp thuế vào ngân sách nhà nước theo quy định của luật thuế thu nhập cá nhân.
Theo Luật thuế thu nhập cá nhân năm 2007, thuế thu nhập cá nhân áp dụng đối với người nộp thuế khi có thu nhập chịu thuế từ các nguồn thu sau:
Tổng thu nhập từ các nguồn như tiền lương hoặc nguồn thu nhập khác có tính chất tương tự từ trên 11 triệu đồng/tháng (trừ các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc và các khoản đóng góp khác như từ thiện, nhân đạo,…).
Thu nhập từ kinh doanh (hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh có doanh thu trong năm dương lịch trên 100 triệu đồng).
Thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng hoặc đầu tư vốn.
Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản.
Thu nhập từ nhượng quyền thương mại.
Thu nhập khi nhận thừa kế tài sản, nhận quà tặng.
Thu nhập từ trúng thưởng (ví dụ xổ số).
>> Tìm hiểu thêm: Hạch Toán Thuế Môn Bài
Căn cứ theo Luật thuế thu nhập doanh nghiệp 2008, thuế trực thu của doanh nghiệp được tính theo thu nhập chịu thuế và thuế suất trong kỳ tính thuế. Để xác định số thuế phải nộp, người nộp thuế phải xác định thu nhập chịu thuế và thuế suất của kỳ hiện hành.
Mức thuế suất đối với doanh nghiệp thường là 20%, trừ một số ngành được áp dụng thuế suất ưu đãi hoặc một số nhóm ngành áp dụng thuế suất rất cao như hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác nguyên quý hiếm đối với các mỏ bạch kim, vàng, bạc, thiếc, vonfram, antimon, đá quý, đất hiếm, …
Đối tượng đóng thuế trực thu cho Nhà nước sẽ là người chịu thuế. Người chịu thuế không thể chuyển quyền đóng thuế cho người khác.
Thuế trực thu được hiểu là loại thuế đánh vào thu nhập, lợi nhuận của cá nhân thu được từ hoạt động kinh doanh. Chính vì vậy, thu nhập của cá nhân càng cao thì mức thuế đóng sẽ càng lớn.
Công bằng cho xã hội: Những người có thu nhập thấp hơn nộp thuế thấp hơn và những người có thu nhập cao hơn phải nộp thuế cao hơn.
Giảm bất bình đẳng: Tiền từ người nộp thuế được sử dụng vì lợi ích của toàn xã hội và mọi người đều được hưởng lợi như nhau. Giao thông công cộng, đường xá,… là một trong những ví dụ như vậy.
Kiềm chế lạm phát: Chính phủ dùng biện pháp tăng mức thuế suất trực thu nếu có trường hợp xảy ra lạm phát nhằm giảm nhu cầu hàng hóa và dịch vụ trong xã hội, từ đó giúp kiềm chế được lạm phát.

Khó thu: Người nộp thuế phải nộp các loại thuế trực thu một lần duy nhất mỗi năm. Hơn nữa, cả quy trình lập hồ sơ cũng phức tạp và tốn thời gian.
Dễ trốn thuế: Thực tế vẫn có nhiều hành vi gian lận mà qua đó các cá nhân và doanh nghiệp có thể trốn tránh hoặc nộp thuế thấp hơn mức họ cần đóng.
Để phân biệt thuế trực thu và thuế gián thu, có thể dựa vào các tiêu chí như sau:
|
Tiêu chí |
Thuế trực thu |
Thuế gián thu |
|
Đối tượng chịu thuế
|
- Là người nộp thuế đồng thời là người chịu thuế
|
- Là người tiêu dùng cuối cùng
|
|
Mức độ tác động vào kinh tế
|
- Ít tác động vào giá cả thị trường
|
- Tác động rõ ràng vào giá cả thị trường
|
|
Mức độ quản lý
|
- Thuế trực thu tương đối khó quản lý, do phụ thuộc vào kết quả kinh doanh. - Thế nên, Nhà nước không quản lý được, nhiều cá nhân hoặc doanh nghiệp còn trốn thuế, nộp bằng tiền mặt nên rất khó truy thu.
|
- Được cấu thành bởi giá bán hàng hóa, dịch vụ cung cấp nên dễ quản lý hơn.
|
|
Phạm vi thu thuế
|
- Hoạt động trong phạm vi hẹp
|
- Hoạt động trong phạm vi rộng
|
|
Ưu điểm
|
- Kiềm chế lạm phát và bất bình đẳng, cân bằng được quyền và nghĩa vụ của đối tượng nộp thuế
|
- Hạn chế được hành vi trốn thuế vì cơ quan dễ dàng thu thuế
|
|
Nhược điểm
|
- Đây là loại thuế khó thu và dễ trốn thuế
|
- Tính công bằng giữa người dân khó được đảm bảo vì những người có thu nhập thấp hay cao đều phải đóng thuế với tỷ lệ như nhau
|
|
Ví dụ
|
- Thuế thu nhập cá nhân - Thuế nhập doanh nghiệp |
- Thuế giá trị gia tăng - Thuế nhập khẩu - Thuế tiêu thụ hàng hóa - Thuế tài nguyên |
Với những thông tin về thuế trực thu, Kiểm toán Việt Úc hy vọng phần nào giải đáp thắc mắc để độc giả hiểu hơn thuế trực thu. Nếu Quý độc giả có bất kỳ câu hỏi nào cần được giải đáp, xin vui lòng liên hệ qua Hotline: 0848 770 777 để được tư vấn miễn phí!