Toàn Bộ Điểm Mới Thuế TNDN Theo Nghị Định 320/2025/NĐ-CP Và Thông Tư 20/2026/TT-BTC Mà Doanh Nghiệp Cần Lưu Ý

Việc cập nhật kịp thời các thay đổi về thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định pháp luật, mà còn là yếu tố quan trọng trong việc tối ưu chi phí và kiểm soát rủi ro tài chính.

Với việc ban hành Nghị định 320/2025/NĐ-CP, Thông tư 20/2026/TT-BTC và hướng dẫn tại Công văn 720/CST-TN, nhiều nội dung liên quan đến người nộp thuế, thu nhập chịu thuế, chuyển lỗ và thuế suất đã có những điều chỉnh đáng chú ý. Bài viết dưới đây sẽ hệ thống lại toàn bộ các điểm mới quan trọng dưới góc nhìn chuyên gia, giúp doanh nghiệp hiểu đúng và áp dụng hiệu quả.

1. Mở Rộng Phạm Vi Người Nộp Thuế: Siết Chặt Với Nền Tảng Số Và Thương Mại Điện Tử

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc mở rộng đối tượng nộp thuế TNDN, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh.

Theo quy định mới, doanh nghiệp nước ngoài có hoạt động kinh doanh tại Việt Nam thông qua:

• Nền tảng thương mại điện tử;

• Nền tảng số;

• Hoặc các hình thức kinh doanh trực tuyến…

Tất cả đều phải thực hiện nghĩa vụ thuế đối với phần thu nhập phát sinh tại Việt Nam.

Không chỉ dừng lại ở đó, quy định cũng bổ sung các chủ thể có trách nhiệm nộp thuế thay, bao gồm:

• Đơn vị vận hành sàn thương mại điện tử;

• Tổ chức quản lý nền tảng số;

• Công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán.

Đáng chú ý, khái niệm cơ sở thường trú cũng được mở rộng, bao gồm cả các nền tảng số nếu chúng là kênh tạo ra doanh thu tại Việt Nam.

Đây là bước đi nhằm chống thất thu thuế trong lĩnh vực kinh tế số. Các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài hoặc hoạt động trên nền tảng số cần rà soát lại mô hình kinh doanh để đánh giá nghĩa vụ thuế phát sinh.

2. Làm Rõ Thu Nhập Chịu Thuế: Tránh Nhầm Lẫn Trong Giao Dịch Vốn

Quy định mới đã bổ sung và làm rõ một số nội dung liên quan đến thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng vốn.

Cụ thể:

• Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng chứng khoán không bao gồm các khoản thu trực tiếp liên quan đến việc tăng hoặc giảm vốn chủ sở hữu

• Hoạt động chuyển nhượng vốn của doanh nghiệp nước ngoài được xác định bao gồm cả:

  • Chuyển nhượng trực tiếp.

  • Chuyển nhượng gián tiếp.

Điều này có ý nghĩa quan trọng trong các giao dịch M&A hoặc tái cấu trúc doanh nghiệp, giúp hạn chế việc hiểu sai bản chất giao dịch và kê khai sai thuế.

3. Thay Đổi Nguyên Tắc Bù Trừ Thu Nhập: Tác Động Trực Tiếp Đến Kế Hoạch Thuế

Một điểm thay đổi mang tính “kỹ thuật nhưng ảnh hưởng lớn” là quy định về bù trừ thu nhập chịu thuế trong kỳ.

Theo quy định mới, doanh nghiệp được phép:

• Bù trừ thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản.

• Chuyển nhượng dự án đầu tư.

• Chuyển nhượng quyền tham gia dự án.

Đối với lỗ từ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Tuy nhiên, có một ngoại lệ quan trọng:

• Nếu hoạt động chuyển nhượng bị lỗ, thì không được bù trừ với thu nhập từ hoạt động đang được hưởng ưu đãi thuế.

Quy định này ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược phân bổ lợi nhuận và tối ưu thuế, đặc biệt đối với doanh nghiệp có nhiều mảng hoạt động khác nhau.

4. Điều Chỉnh Quy Định Về Chuyển Lỗ: Doanh Nghiệp Cần Rà Soát Lại Dữ Liệu Lịch Sử

Nghị định mới đã bãi bỏ quy định cũ liên quan đến việc chuyển lỗ riêng cho hoạt động chuyển nhượng bất động sản và dự án đầu tư.

Thay vào đó:

• Các khoản lỗ phát sinh trước thời điểm quy định mới có hiệu lực vẫn được tiếp tục chuyển lỗ trong thời gian còn lại.

• Tuy nhiên, phần lỗ từ các hoạt động chuyển nhượng không được bù trừ với thu nhập từ hoạt động đang hưởng ưu đãi thuế.

Đây là điểm rất dễ bị sai sót nếu doanh nghiệp:

• Không theo dõi riêng từng loại lỗ;

• Hoặc không cập nhật quy định chuyển tiếp.

5. Cập Nhật Mức Thuế Suất TNDN Năm 2026: Phân Hóa Theo Quy Mô Doanh Thu

Theo quy định hiện hành, mức thuế suất thuế TNDN năm 2026 được áp dụng như sau:

• Thuế suất phổ thông: 20%.

• Thuế suất 15%: áp dụng với doanh nghiệp có doanh thu không quá 3 tỷ đồng/năm.

• Thuế suất 17%: áp dụng với doanh nghiệp có doanh thu từ trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng.

Doanh thu để xác định mức thuế suất bao gồm:

• Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ;

• Doanh thu tài chính;

• Thu nhập khác.

Một số trường hợp đặc biệt cần lưu ý:

• Doanh nghiệp hoạt động chưa đủ 12 tháng cần quy đổi doanh thu theo năm.

• Doanh nghiệp mới thành lập được phép tạm áp dụng mức thuế suất theo doanh thu dự kiến, nhưng phải điều chỉnh khi quyết toán.

Ngoài ra, các doanh nghiệp có quan hệ liên kết hoặc là công ty con có thể không đủ điều kiện áp dụng thuế suất ưu đãi 15% hoặc 17%.

Đối với các ngành đặc thù:

• Dầu khí: thuế suất từ 25% đến 50%.

• Tài nguyên quý hiếm: từ 40% đến 50% tùy điều kiện.

Việc xác định sai doanh thu làm căn cứ áp dụng thuế suất có thể dẫn đến thiếu thuế và phát sinh tiền chậm nộp.

6. Kỳ Tính Thuế TNDN: Linh Hoạt Nhưng Phải Thông Báo

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp có thể lựa chọn:

• Kỳ tính thuế theo năm dương lịch;

• Hoặc theo năm tài chính.

Tuy nhiên, nếu lựa chọn năm tài chính khác năm dương lịch, doanh nghiệp cần:

• Thông báo với cơ quan thuế quản lý trực tiếp trước khi áp dụng.

Đối với một số đối tượng đặc thù, kỳ tính thuế sẽ được xác định theo quy định riêng của pháp luật về quản lý thuế.

Về bản chất, quy định này tạo sự linh hoạt cho doanh nghiệp, nhưng cũng yêu cầu tính nhất quán và minh bạch trong việc lựa chọn kỳ kế toán.

7. Doanh Nghiệp Cần Làm Gì Ngay?

Từ những thay đổi nêu trên, doanh nghiệp nên chủ động thực hiện một số hành động sau:

• Rà soát lại mô hình kinh doanh, đặc biệt nếu có yếu tố nền tảng số hoặc giao dịch xuyên biên giới.

• Kiểm tra lại các khoản thu nhập từ chuyển nhượng vốn, đảm bảo phân loại đúng bản chất.

• Cập nhật lại chính sách bù trừ lãi – lỗ và theo dõi riêng từng hoạt động.

• Xác định chính xác doanh thu để áp dụng đúng thuế suất.

• Chuẩn hóa hồ sơ và dữ liệu để sẵn sàng giải trình khi thanh tra thuế.

Những thay đổi tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC cho thấy xu hướng quản lý thuế ngày càng chặt chẽ, đặc biệt trong các lĩnh vực mới như kinh tế số và giao dịch xuyên biên giới.

Đối với doanh nghiệp, việc cập nhật và hiểu đúng các quy định này không chỉ giúp tuân thủ pháp luật, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chiến lược tài chính bền vững và hạn chế rủi ro về thuế trong dài hạn.

Công Ty Kiểm Toán Việt Úc

Kiểm toán Việt Úc là đơn vị chuyên nghiệp, cung cấp các dịch vụ kiểm toán, dịch vụ thuế, dịch vụ tư vấn doanh nghiệp tại Việt Nam và nước ngoài. Kiểm toán Việt Úc hội tụ các chuyên gia nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính và kiểm toán bao gồm các CPA Việt Nam, CPA Úc, và các nhân sự cấp cao từ Big4 như PwC, Deloitte...